تنها سه هفته از ازدواج تيموتائوس قديس و همسرش مائورا گذشته بود كه آزار و شكنجه دوكليتانوس، امپراتور روم شرقى به موريتانى در آفريقاى شمالى رسيد. به سال ۳۰۳م دوكليتانوس فرمان داد كه همه كليساهاى مسيحى ويران شود، همه كتب و رسائل مسيحيان سوخته و محافل ايشان همه منحل و اموالشان همه توقيف شود. تيموتائوس قديس كه خادم كليسا بود و كتب مقدس را نگهدارى و ترويج مى كرد، به دست عمال امپراتور دستگير شد و چون از تسليم كتاب ها خوددارى كرد، به سيخ سرخ اش كشيدند و با ادامه پايمردى وى، او و نوعروس اش را به صليب آويختند.
در طول تاريخ مسيحيت، بسيارى به مانند تيموتائوس، جان شان بر سر كلام خدا رفته است. كتاب مقدس، پايه و اساس باورهاى ما و تعليم و اشاعه آن از اهم وظايف كليسا است. جهت به دست دادن نسخه اى هرچه آسان فهم تر از كتاب مقدس، تاكنون تمام يا بخشى از آن، به بيش از هزار زبان ترجمه شده است. تا همين اواخر نسخه مجاز كتاب مقدس Authorized Version AV)) كه عموماً از آن به عنوان نسخه كينگ جيمز King James Version (KJV) ياد مى شود، نسخه انگليسى مرجع كتاب مقدس تلقى مى شد. در واقع بسيارى از مومنان مسيحى، آن نسخه را نه صرفاً يك ترجمه بلكه خود «كتاب مقدس» مى دانستند. و اگرچه نسخه كينگ جيمز ترجمه قابل قبولى است، دو عامل اما بر ضرورت وجود ترجمه هايى جديد پافشارى مى كند. نخست و مهم تر اينكه از حدود چهارصد سالى كه از ترجمه كينگ جيمز مى گذرد زبان انگليسى دستخوش تغييرات بسيارى شده است، تا آنجا كه عموم مردم در فهم آن دچار مشكل مى شوند. براى مثال امروزه اندكى از مردم جملاتى نظير (and anon with joy receiveth)۱ يا (I trow not)۲ را با اينكه جملاتى از انجيلند، مى فهمند.
عامل ديگر، دغدغه و علاقه بيشتر عالمان و پژوهندگان مسيحى است. امروزه فهم و اطلاع ما از زبان هاى كهن، نسبت به زمان ترجمه نسخه كينگ جيمز در سال ۱۶۱۱م و دسترسى ما به نسخ خطى كتاب مقدس به مراتب افزايش يافته است. در نتيجه، از حدود صد سال پيش به اين سو جهان مسيحى با هجومى از ترجمه هاى جديد مواجه بوده است. از قبيل نسخه انگليسى تجديدنظر شده (RU- ۱۸۸۵)، نسخه استاندارد آمريكايى (ASU- ۱۹۰۱)، نسخه استاندارد تجديدنظر شده (RSU- ۱۹۰۲)، كتاب مقدس استاندارد آمريكايى جديد (NASB- ۱۹۶۷)، كتاب مقدس جديد انگليسى (NEB- ۱۹۷۰)، نسخه جديد بين المللى (NIV- ۱۹۷۸) و در اين اواخر نسخه استاندارد تجديدنظر شده جديد (NRSU- ۱۹۹۰).
با وجود همه اين تلاش ها اما هنوز اجماعى بر سر ترجمه اى هرچه قابل فهم تر از كتاب مقدس صورت نگرفته است. هنوز كسانى در نفس ضرورت ترجمه اى جديد مناقشه مى كنند. برخى نسخه كينگ جيمز را بدين عنوان كه آنان را تعالى مى بخشد ترجيح مى دهند. برخى نيز كه موضعى به مراتب تفرقه افكنانه تر اتخاذ مى كنند، ترجمه هاى جديد را تنها نه بدين نقص كه به روز نيستند، بل بدين اتهام كه كلام خداوند را منحرف كرده اند رد مى كنند. اينان از نسخه كينگ جيمز دفاع مى كنند و خواهان آنند كه اين نسخه چون گذشته به منزلت «كتاب مقدس» جهان انگليسى زبان برگردد. افراطيونى هم نظير ريپلينگر۳ اين ترجمه هاى جديد را به داشتن ارتباط با توطئه گرايانى كه تمايلاتى واپس گرايانه دارند و خواستار مذهبى جهانى اند متهم مى كنند. آيا اين اتهام وارد است؟ آيا مى توان نسخه كينگ جيمز را يگانه كلام معتبر و موتمن خداوند برشمرد؟
مشكلى كه در اين نوع مباحث پيش روى ما است اين است كه منشاء تفاوت ها نه در ترجمه بل كه در نسخ خطى يونانى اى است كه مرجع آن ترجمه ها بوده اند. براى مثال نسخه كينگ جيمز در «تيمائوس اول» از «عهد جديد» در آيه ۱۶ از فصل ۳ چنين مى نويسد: «خداوند۴ در جسم ظاهر شد.» در حالى كه كتاب مقدس استاندارد آمريكايى جديد، در همين آيه چنين مى نويسد «او آن كه۵ در جسم ظاهر شد.» مى بينيد كه تفاوت نه در ترجمه بلكه در نسخ خطى يونانى اى است كه هر يك از اين ترجمه ها بر مبناى آنها كار شده اند براى آسانى كار، اين بحث را به «عهد جديد» اختصاص مى دهيم. هم اكنون ما بيش از ۵ هزار نسخه خطى و افزون بر ۲۰ هزار ترجمه قديمى از «عهد جديد» در دست داريم. هر چند در اغلب موارد اين نسخ خطى همخوانند، اما تفاوت هايى نيز ميان آنها ديده مى شود. در ميان اين تفاوت ها، قرائتى پذيرفته است كه بيشترين شباهت و نزديكى را با قرائت اصلى داشته باشد. اين روند گزينش «نقد متنى»۶ نام دارد. به طور كلى با اندكى دشوارى مى توان قرائت اصلى را تعيين كرد، هر چند جاهايى هم هست كه اطمينان كامل حاصل نمى شود؛ چرا كه گاهى حاشيه اى در كنار يك آيه ما را سردرگم مى كند. نسخ خطى يونانى كتاب مقدس برمبناى قرائت ها در سه دسته طبقه بندى مى شوند: قرائت غربى، اسكندرانى و بيزانسى. متون اسكندرانى در نواحى اسكندريه و مصر و متون بيزانسى در امپراتورى بيزانس تمركز يافته اند. از آن زمان كه كليساى غرب به زبان لاتين روى آورد و اسكندريه به دست اعراب افتاد، متون بيزانسى روبه ازدياد گذارد. در اين گونه مباحث از هيچ جنبه اى اين سئوال مطرح نمى شود كه آيا حواريان و رسولانى كه كتب مقدس را نوشتند، در معرض وحى بوده اند؛ بلكه از اين گذشته اغلب پيروان نسخه كينگ جيمز بر اين باورند كه متن يونانى (Textus Receptus)۷ كه مرجع ترجمه مذكور است، الهام الهى بوده. برخى از آنان حتى ترجمه كينگ جيمز را هم الهام مى دانند. بالنتيجه سئوال از وحى يا عدم آن هيچ گاه محلى از اعراب نمى يابد.
به همين خاطر از نظر پيروان نسخه كينگ جيمز هر اختلاف قرائتى در Textus Receptus (و بالنتيجه در نسخه كينگ جيمز) تغييرى در كلام خدا است. به معناى دقيق كلمه سئوال اساسى اين است كه آيا Textus Receptus شأنى ويژه و اولى از ديگر متون يونانى عهد جديد دارد؟ Textus Receptus حضور و آوازه خود را مديون عالمى آلمانى به نام اراسموس است كه به سال ۱۵۱۶م اولين «عهد جديد» يونانى را به كمك ماشين چاپ كه به تازگى اختراع شده بود به چاپ رساند. و چون به متن يونانى كاملى از «عهد جديد» دسترسى نداشت به ناچار چندين نسخه را با هم تركيب كرد. او تنها يك نسخه از كتاب «مكاشفه يوحناى رسول»۸ را سراغ داشت كه آخرين صفحه اش نيز مفقود شده بود. بالنتيجه شش آيه گمشده را از لاتين به يونانى ترجمه كرد. و عهد جديد يونانى اش را كه اكنون كامل شده بود در پنج ويرايش به چاپ رساند كه مبنا و مرجع ترجمه كينگ جيمز قرار گرفت. با اين همه اما معلوم نيست كه Textus Receptus چگونه ادعا مى كند يگانه كلام راستين و موتمن خداوند است. هر چند كه به هر ترتيب، «عهد جديد» اراسموس نسخه اى كامل است و اين چيزى است كه تا پيش از آن وجود نداشت؛ اما اگر اين ادعا را بپذيريم، پيشاپيش پذيرفته ايم كه تا قرن شانزدهم ميلادى كلامى موتمن از خداوند وجود نداشته است! البته مى توان ادعا كرد كه اراسموس در احياى عهد جديدش ملهم از خداوند بوده و ترجمه او از لاتين متن اصلى را احيا كرده و به جاى خود بازگردانده است. اما اين مسئله سئوالى را پيش مى كشد: ادعاى اراسموس در اينكه ملهم از خدا بوده چيست؟ نيز اگر اراسموس در معرض الهام و وحى بوده كدام يك از پنج ويرايش او را كه اندك تفاوت هايى نيز با هم دارند مى بايد وحى برشمرد؟
|
|
|
آيا نسخه كينگ جيمز ترجمه اى تمام عيار است؟ شايد بهترين و روشن ترين مثال در رد اين ادعا را بتوان در آيات ۷ و ۸ از فصل ۵ از رساله اول يوحنا يافت. همان طور كه خواهيم ديد، مترجم نسخه كينگ جيمز خطايى مرتكب نشده بل كه اشتباه از ناحيه اراسموس با چاپ متن يونانى اش كه راهنما و مرجع مترجم بوده واقع شده است. آن آيات در نسخه كينگ جيمز آمده است: «زيرا سه هستند كه در بهشت ثبت و ضبط مى كنند: پدر، پسر، روح القدس و اين سه يك اند و سه هستند كه در زمين شهادت مى دهند: روح، آب و خون و اين سه يك اند.» همين آيات در نسخه جديد بين المللى چنين آمده: «زيرا سه هستند كه شهادت مى دهند. روح، آب و خون و اين سه يك اند.» آشكار است كه نسخه كينگ جيمز جملات و كلماتى دارد كه در نسخه بين المللى يافت نمى شود. آيا اين كلمات به دست خود يوحناى قديس نوشته شده يا بعدها توسط ديگرانى افزوده گرديده است؟
بخش موردنظر تاكنون تنها در چهار متن خطى يونانى به دست آمده است (كه با عدد نام گذارى شده اند): «۶۱» (۱۵۲۰م)، «۲۳۱۸» (۱۵۹۲م)، «۶۲۹» (قرن چهاردهم) و «۹۱۸» (قرن شانزدهم) به علاوه در حاشيه چهار نسخه ديگر نيز يافت شده اند: «۲۲۱» (قرن دهم)، «۶۳۵» (قرن يازدهم)، «۸۸» (قرن دوازدهم) و «۴۲۹» (قرن چهاردهم) آنچه در ابتدا با آن مواجه مى شويم، بخشى است كه نقل است از يوحنا بوده و در اثرى مربوط به قرن چهارم به نام Liber Apologeticus اثر پرشيليان- ملحد اسپانيايى- يا يكى از پيروانش آمده است. پس از آن بخشى است كه از سوى برخى روحانيون لاتين نقل شده و از قرن شانزدهم به اين طرف در نسخ خطى يونانى كتاب مقدس راه يافته است و اين در حالى است كه هيچ يك از روحانيون يونانى اشاره اى بدان ندارند و اين بسيار دور از ذهن مى نمايد، چرا كه بحث «تثليث» در ميان است. به علاوه همان طور كه بروس متزر۹ يادآورى كرده، اين بخش از همه نسخ باستانى (سورى، قبطى، ارمنى، حبشى، عربى، اسلوونيك) به استثناى نسخه لاتين افتاده است. روشن است كه آن قسمت به نسخه لاتين اضافه شده است. (مى توان تصور كرد كاتبى آن را در حاشيه نوشته و كاتبى ديگر پس از او در حال رونويسى آن گمان كرده حاشيه اش هم صحيح است و آن را در متن آورده است) به نظر مى رسد فصل «شاهد آسمانى»۱۰ به «رساله اول يوحنا» اضافه شده است، بنابراين نه اراسموس آن گاه كه متن خود را گردآورى مى كرده و نه مترجمان نسخه كينگ جيمز هيچ كدام در معرض وحى و الهام نبوده اند. اتهام ديگرى كه اغلب به ترجمه هاى جديد نسبت داده مى شود اين است كه آنها عقايد و باورهاى انجيل را دستخوش تحريف كرده اند. آلن رابرتز۱۱ و پى .اى . هال۱۲ معتقدند «مقايسه بين ترجمه هاى انگليسى جديد نشان از تضعيف باور هاى بنيادين دارد.» ريپلينگر نيز مدعى است كه آنها در جريانى واپسگرايانه تدريجاً انجيل را جهت سازگارى با مذهبى جهانى تغيير مى دهند. نكته مهمى كه در رويكرد پيروان نسخه كينگ جيمز وجود دارد اين است كه آنان باور هاى خود را مقدم بر كلام خدا مى دانند. به عبارت ديگر، نزد آنان ملاك باورهايشان است و انجيل را به محك آن مى سنجند. اگر ما ترجمه هاى كتاب مقدس را با باور هايمان بسنجيم مى توانيم آن را همانند «گواهان يهوه»۱۳ در «ترجمه جهانى جديد» (NWT-New World Translation) به گونه اى ترجمه كنيم كه هر بحث و كلام دشوار از آن رد شده و در نهايت آسان فهمى درآمده باشد. اما آيا به راستى ترجمه هاى جديد باور هاى مسيحيت را متزلزل كرده اند؟ آيا در ترجمه هاى جديد عيسى خدا نيست؟
پيروان ترجمه اى كينگ جيمز در تائيد اين ادعا به آياتى از آن ترجمه استناد مى كنند كه عيسى را خدا خوانده اما در ترجمه هاى جديد تغيير كرده است. در اين رويكرد دو ايراد اصلى مطرح است. نخست اينكه با گزينش آيات متفاوت بحث مى تواند منحرف شود. در انجيل يوحنا در آيه ۱۸ از فصل يكم ترجمه كينگ جيمز چنين مى نويسد: «خدا را هرگز كسى نديده است. پسر يگانه اى كه در آغوش پدر است، همان او را ظاهر كرد» همين آيه را «نسخه جديد بين المللى» چنين مى گويد: «خدا را هرگز كسى نديده است، اما خداوند واحد، واحد است هم او كه در آغوش پدر است، همان او را ظاهر كرد.»
روشن است كه نسخه جديد بين المللى صراحت دارد به اينكه «عيسى» به مثابه خدا است در حالى كه نسخه كينگ جيمز مى گويد «او به مثابه پسر». بنابراين اگر ما از منطق پيروان كينگ جيمز تبعيت كنيم، ناچار بايد بپذيريم كه مترجمان آن سعى در تخريب باور الوهيت مسيح داشته اند. و اما ايراد دوم آنكه ايشان هر تغييرى را در يك آيه لزوماً تغييرى در همه آموزه هاى كتاب مقدس مى دانند. تغيير آيه ۱۶ از فصل سوم تيمائوس اول «خدا در جسم ظاهر شد» از نسخه كينگ جيمز به «او آن كه در جسم ظاهر شد» در نسخه كتاب مقدس استاندارد آمريكايى جديد (NASB) تاثيرى در تعاليم كتاب مقدس درباره الوهيت عيسى ندارد، زيرا آيات بسيار ديگرى هستند (انجيل يوحنا فصل ۱ آيه ۱) كه ضمن آنكه تغييرى نكرده اند اين آموز ه را هم تائيد مى كنند. رابرتز و هال نقد خود را بر اين اصل كه تغييرى در يك آيه معناى آن را در تضاد و تقابل با ديگر آيات قرار مى دهد قرار داده اند، اما اين قضيه هميشه صادق نيست. آيه مورد بحث از تيمائوس اول در نسخهNASB نمى گويد «عيسى خدا نيست» يا حتى اينكه «خدا در جسم ظاهر نشد» بلكه صرفاً مى گويد «او درجسم ظاهر گشت». اين «او» همان است كه در آيه ۱۴ از فصل يكم انجيل يوحنا در همين نسخه مى گويد: «و كلمه جسم گرديد و ميان ما ظاهر شد.» و قبل از آن در آيه يكم از فصل يكم مى گويد: «و كلمه خود خدا بود» بنابراين NASB كماكان به ما مى آموزد كه اين خدا بود كه در جسم ظاهر گرديد. از همه اينها گذشته مى بينيم كه تفاوت ميان نسخه ها اندك است و توفير چندانى ندارد. مى بايد توجه داشت كه با وجود بيش از پنج هزار نسخه خطى و كهن يونانى تفاوت اندكى در بدلى ها است. نورمن گسلر۱۴ و ران بروكس۱۵ مى نويسند: «در كمتر از چهل مورد از عهد جديد است كه ما بر سر قرائت اصيل اطمينان كامل نداريم. با اين همه هيچ تاثيرى در ايمان و باور ما ندارند. ما بديل ها را مى شناسيم و مى فهميم و تنها مطمئن نيستيم كه كدام يك اصيل ترين و صحيح ترين است. ما صددرصد عهد جديد را در اختيار داريم و درباره نود و نه ونيم درصد آن مطمئن هستيم.» ترجمه هاى عهد جديد همگى معتبر و حاوى نكاتى مثبت اند؛ هرچند مشكلات خود را نيز دارند. به هر قرار شما ترجمه اى اصيل از كتاب مقدس در دست داريد.
Which Bible is the word of God? (bible. Org)
By Elgin L.hushbeck Jr.
پى نوشت ها:
۱- «فى الفور به خشنودى قبول مى كند.»
۲- «گمان ندارم.»
۳- G. A. Riplinger
۴- (God) (Those)
۵- (He who) (hos(
۶- Textual Criticism
۷- سراغ دقيقى از اين متن به دست نيامد. معناى تقريبى عنوان آن همان گونه كه از توضيح متن برمى آيد، «پاره متن» يا چيزى از اين دست مى تواند باشد.
۸- Revelation
۹- Bruce Metzger
۱۰- Heavenly Witness
۱۱- Allen Roberts
۱۲- P. A. Hall
۱۳- Vehovah Withness
۱۴- Norman Geisler
۱۵- Ron Brooks