دین زرتشت و پزشکی
|
بررسی نسك بهداشتی_ پزشكی وندیداد | |
|
گفتگویی پیرامون دفتر وندیداد شده بود كه نیاز به بررسی ویژه داشت. این جستار را برای آن باز كردیم كه با تیزنگری و كاوش به این نسك بنگریم. هر گونه پرسشی و یا ابراز دیدگاهی دربارهء دفتر وندیداد آزاد است منتها میباید كه دقیقا به فرگرد و بند مربوطه اشاره شده و نیز خود متن را بیاوریم. برای آغاز كار توضیح كوچكی عرض میكنم: دفتر وندیداد یك دفتر كهن است كه پیش از زرتشت نوشته شده و پس از او از دوران هخامنشیان تا پایان ساسانیان بدست موبدان بازنویسی شده است. این دفتر آئینهای كهن ایرانی را در برخورد با بیماریها نشان میدهد... اینكه چگونه پاكیزه شویم و چه چیزی را برای پاكیزگی برگزینیم... اینكه چه داروهایی درمان كنندهء چه بیماریهائی هستند... همین دفتر در بخشهای آغازینش پیرامون ایران و نژاد آریا و برخی از استانهای ایران سخن رانده است. اما اگر نیك بنگریم، همین سخنان نیز دربارهء چگونگی دور ماندن از سرما و بیمار نشدن آورده شده است كه نویسنده(نویسندگان) خواسته است در ادامهء گفتار خود به انواع بیماریها بویژه بیماریهائی كه از بدن مردگان و از زیر ناخن و... به انسان سرایت میكند گفتگو كند. بررسی وندیداد نشان میدهد كه دكانداران دینی بسیار تلاش كردهاند كه گفتارها و خواستههای خود را به نوعی با نام روانشاد زرتشت در بین نوشتار بیاورند كه بتوانند وجههء دینی و شرعی به نوشتههای دانشی این دفتر دهند. اما خوانندهء آگاه به آسانی میتواند نكتههای افزوده شده را دریابد كه در پیامهای پسین به آنها اشاره خواهیم كرد. واژهء وندیداد در اوستا بگونهء «ویدئوداتَ» آمده است كه از سه بهره درست شده: پیشوند «وی» بمعنی «دوری و جدائی» است و «دئو» بمعنی «دیو» و «دات» بمعنی «داد، آئین و قانون» است كه بر روی هم میشود «آئین دوری از دیو». كاركرد دیو در همین دفتر وندیداد آمده است كه به آسانی میبینیم كه انواع بیماریها با نام دیو همراه است. حتی خواب سپیدهدم را دیوی نامیده است كه اجازهء بیداری به مردم نمیدهد و میخواهد همه در خواب بمانند.... بنابراین واژهء وندیداد را میتوان با قاطعیت «آئینهای دوری از بیماری و بدی» معنی كرد كه در آینده بیشتر پیرامون این دفتر سخن خواهیم راند. | |